Świąteczne menu wygląda tak, jakby miało wystawić na próbę zarówno wiarę, jak i układ trawienny. Dwanaście potraw, zero mięsa i pytanie, które dopada cudzoziemca: jak przetrwać taką obfitość, nie prosząc o ostatnie namaszczenie? Oczywiście z cierpliwością świętego.
Zaczyna się listopad, a supermarkety już ogłosiły inaugurację Bożego Narodzenia. Neoliberalny kapitalizm, ta religia, która nie uznaje dni świątecznych, nie czeka i nie wybacza. W Polsce jednak Wigilia zachowuje liturgię całkowicie obcą postmodernistycznej gorączce: kolację, która zaczyna się, gdy pojawia się pierwsza gwiazdka i zamienia rodzinny stół w terytorium, na którym wiara, pamięć i gastronomia negocjują swoje różnice.
Zwyczaj podawania dwunastu potraw wiąże się z dwunastoma apostołami albo dwunastoma miesiącami roku. Nie istnieje jednak jeden niezmienny, ogólnopolski jadłospis: przepisy różnią się w zależności od regionu i rodziny. Tradycja wymaga nie tyle sztywnego, uświęconego repertuaru, ile obficie zastawionego stołu bez mięsa, przy którym ryba może pokazać coś więcej niż sam ogon.
Kolację rozpoczyna opłatek, którym dzielimy się, składając sobie życzenia. Czasami pod obrusem leży siano albo zostawia się miejsce dla niespodziewanego gościa (ooo!). Przynajmniej tej jednej nocy gościnność potrafi zwyciężyć z indywidualizmem, który w naszych czasach przybiera na sile.
Moje zderzenie kulturowe, jako wdzięcznego imigranta, nie miało jednak nic wspólnego z tradycją. Chodziło o matematykę. W innych częściach świata dwanaście to liczba gości, których staramy się uniknąć podczas zbyt długiej kolacji. Tutaj, w Polsce, to liczba potraw, których musimy spróbować, żeby przyciągnąć szczęście. Tradycja zamienia obfitość w akt dyscypliny. Być może hojny dla duszy, ale już znacznie mniej dla mojego żołądka.
Kuchnia ze spiżarni
Wigilia opowiada o długich zimach i kuchniach, które umiały konserwować żywność, zanim chłodnictwo rozwiązało znaczną część naszych problemów. Suszone grzyby, kiszona kapusta, zboża, solone ryby i suszone owoce należą do kultury kulinarnej, której przyświeca jedno wielkie przykazanie: wykorzystywać to, co dostępne, z konieczności, a nie dlatego, że akurat stało się trendem w nordyckim fine diningu.
Karp jest bez wątpienia jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Bożego Narodzenia, choć jego szczególna pozycja ugruntowała się dopiero w okresie powojennym. Podaje się go na różne sposoby, w tym w „słynnej” wersji w galarecie. Przyznaję, że kiedy po raz pierwszy zobaczyłem karpia zawieszonego w tej przejrzystej substancji, musiałem powtórzyć jak mantrę, że szacunek dla kultury polega również na tym, by nie osądzać jej przed pierwszym kęsem.
Sałatka jarzynowa należy do innego rozdziału: nowoczesnej tradycji domowej. Ziemniaki, marchew, groszek, ogórki kiszone i majonez tworzą potrawę, która pojawia się podczas wielu polskich uroczystości. Nie jest średniowieczną relikwią, ale niewiele rzeczy opisuje rodzinny stół lepiej niż półmisek sałatki, która podczas świąt zdaje się rozmnażać.
Ostatnia próba
Wigilia jest rodzinną choreografią, w której pamięć, religia, regionalne zwyczaje i zimowa spiżarnia zasiadają przy jednym stole. Znajdą się tacy, którzy będą bronić tezy, że bez karpia nie ma Bożego Narodzenia, tacy, którzy uznają spróbowanie sałatki przed odpowiednią chwilą za świętokradztwo, i tacy, którzy z pewną dozą autorytetu przypomną, że trzeba spróbować wszystkich dwunastu
[...]Prenumerata RYNKU TURYSTYCZNEGO to:
- Pewność, że otrzymasz wszystkie wydania miesięcznika prosto na biurko
- Dostęp do pełnych zasobów portalu www.rynek-turystyczny.pl (w tym archiwum dostępne wyłącznie dla prenumeratorów)
- Rabat uzależniony od długości trwania prenumeraty
- Wszystkie dodatkowe raporty tylko dla prenumeratorów
- Telefonicznie w naszym Biurze Obsługi Klienta pod nr 22 333 88 20
- Korzystając z formularza zamówienia prenumeraty zamieszczonego na stronie www.sklep.pws-promedia.pl




