Potrzeba wzmocnienia bezpieczeństwa żywnościowego, ochrony konkurencyjności europejskiej produkcji oraz zapewnienia stabilnych warunków funkcjonowania sektora rolno-spożywczego zdominowały obrady III Kongresu Światowy Dzień Mięsa World Meat Day, który odbył się w Warszawie. Jednym z najważniejszych efektów wydarzenia było ogłoszenie wspólnego apelu organizacji branżowych o wprowadzenie moratorium legislacyjnego dla rolnictwa w Unii Europejskiej.
Kongres zgromadził ponad 300 uczestników, blisko 40 prelegentów z Polski i zagranicy oraz przedstawicieli administracji, nauki, producentów i organizacji branżowych. W programie znalazło się 16 prezentacji i debat poświęconych m.in. bezpieczeństwu żywnościowemu, eksportowi, transformacji energetycznej, cyberbezpieczeństwu oraz wpływowi nowych regulacji na konkurencyjność europejskiego rolnictwa.
Według przedstawicieli sektora rolno-spożywczego przedsiębiorcy funkcjonują dziś w warunkach rosnących kosztów energii, transportu, pracy i finansowania, a jednocześnie muszą dostosowywać się do kolejnych wymogów wynikających z polityki klimatycznej UE, Europejskiego Zielonego Ładu oraz nowych regulacji środowiskowych.
W odpowiedzi ponad 30 organizacji branżowych podpisało apel o moratorium legislacyjne dla rolnictwa i przemysłu spożywczego w UE. Sygnatariusze zwracają uwagę, że kolejne obowiązki nakładane na producentów i przetwórców pojawiają się w momencie, gdy wciąż nie są znane ostateczne założenia przyszłego budżetu Unii Europejskiej, Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2028–2034 oraz mechanizmy finansowania transformacji sektora.
Wśród najważniejszych postulatów znalazły się:
- wstrzymanie nowych inicjatyw regulacyjnych nakładających obowiązki na rolników i zakłady rolno-spożywcze do końca obecnej kadencji Parlamentu Europejskiego,
- przeprowadzenie pełnej analizy kosztów regulacji przyjętych i procedowanych od 2019 roku,
- powiązanie nowych wymagań z dedykowanymi źródłami finansowania,
- ocena wpływu regulacji na konkurencyjność wobec importu z państw trzecich,
- obowiązkowa analiza wpływu nowych przepisów na koszty produkcji i bezpieczeństwo żywnościowe.
Przedstawiciele branży wskazują, że szczególnie duże obawy budzą regulacje związane m.in. z dobrostanem i transportem zwierząt, rozporządzeniem EUDR dotyczącym przeciwdziałania wylesianiu, przepisami dotyczącymi opakowań (PPWR), monitorowania gleb czy odbudowy zasobów przyrodniczych.
Podczas kongresu wiele miejsca poświęcono również bezpieczeństwu żywnościowemu. Eksperci podkreślali, że w warunkach niestabilnej sytuacji geopolitycznej produkcja żywności powinna być traktowana jako element infrastruktury strategicznej państw i całej Unii Europejskiej.
Dyskutowano także o możliwościach zwiększania eksportu polskiej żywności. Wśród najbardziej perspektywicznych kierunków dla polskiego mięsa wskazywano kraje Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej. Uczestnicy debat zwracali również uwagę na rosnące znaczenie cyberbezpieczeństwa w zakładach produkcyjnych oraz konieczność inwestycji w odnawialne źródła energii i rozwój biometanu w rolnictwie.
III Kongres Światowy Dzień Mięsa World Meat Day został zorganizowany przez Związek POLSKIE MIĘSO i po raz kolejny stał się jednym z najważniejszych branżowych forów dyskusji o przyszłości polskiego sektora rolno-spożywczego.
Jednym z najważniejszych punktów kongresu było ogłoszenie wspólnego apelu ponad 30 organizacji polskiego sektora rolno-spożywczego, które wezwały instytucje unijne do wprowadzenia moratorium na nowe regulacje dotyczące rolnictwa i przetwórstwa żywności.
Apel organizacji polskiego sektora rolno-spożywczego o moratorium legislacyjne dla rolnictwa UE
Szanowni Państwo,
w imieniu środowisk rolniczych i sektora rolno-spożywczego zwracamy się z apelem o przyjęcie moratorium na procedowanie oraz przyjmowanie do czasu przeprowadzenia pełnego przeglądu skumulowanych kosztów regulacyjnych oraz przyjęcia nowych ram finansowych UE i WPR po 2027 r., aktów prawnych, które nakładają nowe obciążenia administracyjne, organizacyjne lub finansowe na rolników, hodowców, producentów żywności, zakłady przetwórcze oraz pozostałych operatorów łańcucha rolno-spożywczego.
Nie kwestionujemy potrzeby wysokich standardów bezpieczeństwa żywności, ochrony środowiska, dobrostanu zwierząt i przejrzystości rynku. Podkreślamy jednak, że obecny moment jest szczególnie nieodpowiedni do dalszego zwiększania presji regulacyjnej na europejskie rolnictwo i przetwórstwo.
Nasz sektor działa w warunkach długotrwałej niestabilności wywołanej konfliktami zbrojnymi, wzrostem kosztów energii, nawozów, pracy, pasz, transportu i finansowania, a także zwiększoną konkurencją importową. Jednocześnie rolnicy i zakłady ponoszą wysiłek dostosowania się do Europejskiego Zielonego Ładu, polityki klimatycznej, nowych wymogów środowiskowych i zmieniających się standardów raportowania.
Szczególnie dotkliwe skutki tej kumulacji odczuwają gospodarstwa towarowe, produkujące na rynek, inwestujące w modernizację, dobrostan, efektywność energetyczną, technologie środowiskowe i bezpieczeństwo produkcji. To właśnie te podmioty ponoszą istotne ryzyko gospodarcze, utrzymują znaczną część podaży surowców rolnych i zapewniają ciągłość dostaw dla przetwórstwa oraz handlu. Jednocześnie jako producenci surowca, mają ograniczoną możliwość przenoszenia rosnących kosztów regulacyjnych, administracyjnych i raportowych na cenę sprzedaży, która kształtowana jest przez warunki rynkowe i relacje w całym łańcuchu dostaw. Nakładanie kolejnych obowiązków bez oceny kosztów, realnych okresów przejściowych i dedykowanego finansowania osłabia nie tylko ich konkurencyjność, ale również zdolność Unii Europejskiej do utrzymania własnej produkcji żywności
Szczególnie niepokojące jest to, że dalsze projekty regulacyjne są procedowane równolegle z pracami nad nowym budżetem UE na lata 2028–2034, przyszłą Wspólną Polityką Rolną i konstrukcją polityki spójności. Skoro nie są jeszcze ostatecznie przesądzone ani architektura budżetu, ani zakres interwencji WPR i polityki spójności, nakładanie nowych obowiązków może doprowadzić do braku spójności polityk UE. Może też uniemożliwić skierowanie przyszłego wsparcia finansowego dokładnie tam, gdzie nowe regulacje wygenerują największe koszty.
Wnosimy, aby w pierwszej kolejności zatrzymać, odłożyć lub poddać ponownej ocenie prace legislacyjne, wdrożeniowe i wykonawcze dotyczące najbardziej dotkliwych obszarów regulacyjnych:
- pakiet regulacji dotyczących transportu zwierząt i dobrostanu zwierząt,
- EUDR – rozporządzenie dotyczące produktów wolnych od wylesiania,
- PPWR – rozporządzenie dotyczące opakowań i odpadów opakowaniowych,
- Soil Monitoring Law – projekt przepisów dotyczących monitorowania i odporności gleb,
- SUR – rozporządzenie dotyczące zrównoważonego stosowania środków ochrony roślin,
- Nature Restoration Law – rozporządzenie dotyczące odbudowy zasobów przyrodniczych,
Dobór powyższych obszarów nie ma charakteru przypadkowego. Obejmuje on te inicjatywy, które w największym stopniu kumulują koszty dostosowawcze, obowiązki administracyjne, ryzyka inwestycyjne i niepewność planowania po stronie gospodarstw, firm przetwórczych oraz pozostałych uczestników łańcucha rolno-spożywczego. Są to zarazem regulacje o najszerszym zasięgu oddziaływania – wpływające jednocześnie na sposób produkcji, warunki prowadzenia działalności, obowiązki dokumentacyjne, relacje w łańcuchu dostaw oraz konkurencyjność wobec importu spoza UE.
Przypominamy również, że protesty rolników w latach 2023–2024 były bezpośrednim sygnałem sprzeciwu wobec kumulacji obciążeń wynikających z Europejskiego Zielonego Ładu. Komisja Europejska zapowiadała wówczas złagodzenie i uproszczenie polityki klimatycznej wobec rolnictwa. Choć przyjęto wybrane działania upraszczające, problem kumulacji kosztów regulacyjnych nie został rozwiązany systemowo.
Dlatego apelujemy o:
po pierwsze, wstrzymanie nowych inicjatyw nakładających obowiązki na rolników i zakłady rolno-spożywcze do końca kadencji PE;
po drugie, dokonanie pełnego przeglądu skumulowanych kosztów regulacji przyjętych i procedowanych od 2019 r.;
po trzecie, powiązanie każdej przyszłej regulacji z realnym, dedykowanym źródłem finansowania w ramach WPR, polityki spójności lub innych instrumentów UE;
po czwarte, przeprowadzenie testu konkurencyjności wobec importu z państw trzecich, w tym w kontekście nowych umów handlowych;
po piąte, zapewnienie, że żaden nowy obowiązek nie zostanie przyjęty bez oceny jego wpływu na koszty produkcji, bezpieczeństwo żywnościowe, pozycję gospodarstw aktywnych rynkowo – niezależnie od ich skali – oraz zakładów przetwórczych.
Europejskie rolnictwo potrzebuje stabilności, przewidywalności i uczciwych warunków konkurencji. W obecnej sytuacji priorytetem UE powinno być zabezpieczenie produkcji żywności, odbudowa konkurencyjności i uporządkowanie systemu wsparcia po 2027 r., a nie dokładanie kolejnych obowiązków przed ustaleniem, kto i z jakich środków ma sfinansować ich wykonanie.
Federacja Branżowych Związków Producentów Rolnych
Federacja Gospodarki Żywnościowej
Federacja Przedsiębiorców Polskich
Krajowa Izba Gospodarcza – Komitet Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej
Krajowa Izba Producentów Drobiu i Pasz
Krajowa Rada Drobiarstwa
Krajowe Zrzeszenie Producentów Rzepaku i Roślin Białkowych
Krajowy Związek Plantatorów Buraka Cukrowego
NSZZ Solidarność Rolników Indywidualnych
Ogólnopolski Związek Plantatorów Tytoniu w Grudziądzu
Okręgowy Związek Plantatorów Tytoniu w Augustowie
Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka
Polska Federacja Producentów Żywności
Polska Federacja Rolna
Polska Izba Mleka
Polska Izba Produktu Regionalnego i Lokalnego
Polski Związek Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej POLSUS
Polski Związek Ogrodniczy
Polski Związek Producentów Roślin Zbożowych
Polski Związek Producentów Ziemniaków i Nasion Rolniczych
Polskie Zrzeszenie Producentów Bydła Mięsnego
POLPIG Krajowy Związek Pracodawców Producentów Trzody Chlewnej
POLSOR Polskie Stowarzyszenie Obsługi Rolnictwa
Stowarzyszenie „Agrointegracja”
Stowarzyszenie Krajowa Unia Producentów Soków
Stowarzyszenie Polskich Dystrybutorów Owoców i Warzyw „Unia Owocowa”
Stowarzyszenie Rzeźników i Wędliniarzy RP
UPEMI Unia Producentów i Pracodawców Przemysłu Mięsnego
Związek Polskie Mięso
Związek Producentów Cukru w Polsce
Związek Sadowników RP
