Obowiązujące przepisy nakładają na większość restauratorów obowiązki związane z prawidłowym gospodarowaniem opakowaniami. Ich niewykonanie może skutkować wysokimi karami. Nadchodzą także zmiany – nowe rozporządzenie unijne i nowa polska ustawa wprowadzają dodatkowe obowiązki.
Ważnym pojęciem, którego każdy restaurator powinien być świadomy, jest klasyfikacja przedsiębiorców jako wprowadzających produkty w opakowaniach. Są to podmioty, które wykonują działalność gospodarczą w zakresie wprowadzania do obrotu produktów w opakowaniach, a w szczególności: przedsiębiorcy, którzy wprowadzają do obrotu produkty w opakowaniach pod własnym oznaczeniem (znakiem towarowym) bądź wprowadzają produkty pod własnym imieniem i nazwiskiem lub nazwą, ale których wytworzenie zlecili innemu przedsiębiorcy. Restauracje i inne punkty gastronomiczne, które sprzedają swoje produkty w opakowaniach (np. w jednorazowych kubkach czy pudełkach), będą zatem podlegały reżimowi ustawy z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (dalej: u.o.o.). Jest tak niezależnie od tego, czy produkty te sprzedawane są do spożycia na miejscu czy na wynos, a także od tego, czy klient dodatkowo za opakowanie zapłaci. Obowiązkom podlega zatem zdecydowana większość restauratorów, ponieważ będą oni traktowani jako wprowadzający produkty w opakowaniach.
Kim jest wprowadzający produkty w opakowaniach i czym jest opakowanie według prawa
Zgodnie z u.o.o. opakowaniem jest wyrób, w tym wyrób bezzwrotny, wykonany z jakiegokolwiek materiału, przeznaczony do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania lub prezentacji produktów – od surowców do towarów przetworzonych. Reżimowi u.o.o. podlegają zatem nie tylko opakowania plastikowe (tak jak w przypadku opłat SUP, o których będzie pisał w następnych wydaniach magazynu „Restauracja”), ale również te wykonane ze szkła, metalu czy papieru. Warto też zaznaczyć, że regulacje u.o.o. obejmują opakowania niezależnie od tego, na jakim etapie swojego cyklu produkcyjnego jest przechowywana substancja – może to być zarówno półprodukt, produkt czy produkt finalny.
Od rejestracji w BDO do corocznych sprawozdań
Na restauratorów nałożono bardzo wiele obowiązków związanych z gospodarowaniem odpadami – poznajmy najważniejsze z nich. Przede wszystkim każdy restaurator, który wprowadza produkty w opakowaniach, musi zarejestrować się w BDO i uzyskać odpowiedni numer BDO, który następnie trzeba podawać na wszystkich dokumentach związanych z prowadzoną działalnością (np. na fakturach czy umowach).
Restauratorzy są także obowiązani zapewnić recykling odpadów opakowaniowych takiego samego rodzaju jak opakowania, w których wprowadzili do obrotu swoje produkty lub taki sam, jak z tych, w których wprowadzili oni produkty do obrotu (art. 17 ust. 1 u.o.o.). Ten dość skomplikowany przepis oznacza, że restaurator obowiązany jest zapewnić poziom recyklingu odpadów opakowaniowych, jeśli wprowadza produkty w opaUłatwienia w realizacji obowiązków i kary za brak realizacji
Restauratorzy wprowadzający produkty w opakowaniach, którzy w danym roku kalendarzowym wprowadzili produkty o łącznej masie opakowań nieprzekraczającej 1 Mg (tona), mogą zostać zwolnieni z części obowiązków. Chodzi przede wszystkim o obowiązki w zakresie uzyskania wymaganych poziomów recyklingu odpadów opakowaniowych, wniesienia opłaty produktowej czy prowadzenia kampanii edukacyjnych. W celu uzyskania takiego zwolnienia muszą oni złożyć w systemie BDO oświadczenie o pomocy de minimis wraz ze wskazanymi w przepisach informacjami w terminie do 15 marca każdego roku.
Jeśli natomiast dany przedsiębiorca przekracza wskazany powyżej próg i nie może zostać zwolniony z części obowiązków ustawowych, ma on prawo przekazać ich realizację organizacjom odzysku opakowań. Organizacje te to wyspecjalizowane podmioty, które pomagają restauratorom np. właśnie przy uzyskaniu wymaganych poziomów recyklingu odpadów opakowaniowych czy przy prowadzeniu kampanii edukacyjnych.
Niewykonanie obowiązków nałożonych na restauratorów przez u.g.o. jest zagrożone wysokimi karami administracyjnymi. Przykładowo brak realizacji obowiązku z zakresu przeznaczenia odpowiedniej kwoty na kampanie edukacyjne może skutkować karą od 10 tys. zł do 500 tys. zł. Z kolei brak osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu będzie skutkował obowiązkiem uiszczenia opłaty produktowej.
Nadchodzące zmiany – rozporządzenie PPWR i polska ustawa
Rozporządzenie unijne 2025/40 (zwane także rozporządzeniem PPWR) i sporządzana na jego podstawie polska ustawa o opakowaniach i odpadach opakowaniowych mają wprowadzić zmiany w systemie gospodarowania opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Oprócz dotychczasowych obowiązków i ograniczeń związanych z branżą HoReCa zostaną nałożone kolejne, związane z ponownym napełnianiem wielorazowych opakowań czy stopniowym zastępowaniem opakowań jednokrotnego użytku i sprzedawaniem opakowań wielokrotnego użytku. Obowiązki te mają wchodzić w życie stopniowo w 2027 r. i 2028 r. Obecnie w Radzie Ministrów trwają prace nad właściwą ustawą.
Ułatwienia w realizacji obowiązków i kary za brak realizacji
Restauratorzy wprowadzający produkty w opakowaniach, którzy w danym roku kalendarzowym wprowadzili produkty o łącznej masie opakowań nieprzekraczającej 1 Mg (tona), mogą zostać zwolnieni z części obowiązków. Chodzi przede wszystkim o obowiązki w zakresie uzyskania wymaganych poziomów recyklingu odpadów opakowaniowych, wniesienia opłaty produktowej czy prowadzenia kampanii edukacyjnych. W celu uzyskania takiego zwolnienia muszą oni złożyć w systemie BDO oświadczenie o pomocy de minimis wraz ze wskazanymi w przepisach informacjami w terminie do 15 marca każdego roku.
Jeśli natomiast dany przedsiębiorca przekracza wskazany powyżej próg i nie może zostać zwolniony z części obowiązków ustawowych, ma on prawo przekazać realizację obowiązków odzysku opakowań. Organizacje te to wyspecjalizowane podmioty, które pomagają przedsiębiorcom w walce przy uzyskaniu wymaganych poziomów recyklingu odpadów opakowaniowych czy przy prowadzeniu kampanii edukacyjnych.
Niewykonanie obowiązków nałożonych na restauratorów przez u.g.o. jest zagrożone wysokimi karami administracyjnymi. Przykładowo brak realizacji obowiązku z zakresu przeznaczenia odpowiedniej kwoty na kampanie edukacyjne może skutkować karą od 10 tys. zł do 500 tys. zł. Z kolei brak osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu będzie skutkował obowiązkiem uiszczenia opłaty produktowej.
Nadchodzące zmiany — rozporządzenie PPWR i polska ustawa
Rozporządzenie unijne 2025/40 (zwane także rozporządzeniem PPWR) i sporządzana na jego podstawie polska ustawa o odpowiedzialności podmiotów wprowadzających produkty w opakowaniach oraz system gospodarki opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Oprócz dotychczasowych obowiązków na przedsiębiorców z branży HoReCa zostaną nałożone obowiązki związane z ponownym napełnianiem opakowań wielokrotnego użytku i sprzedażą opakowań wielokrotnego użytku. Obowiązki te mają wchodzić w życie stopniowo w 2027 r. i 2028 r. Obecnie w Radzie Ministrów trwają prace nad właściwą ustawą.
